Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksamalar, küresel tedarik zincirlerinde belirgin bir baskı oluşturuyor. Gübre, enerji ve temel sanayi girdilerindeki akışın yavaşlaması; tarım üretimi ve gıda fiyatları üzerinde doğrudan etki yaratıyor. Sektör temsilcisi şirketler, bu sürecin etkilerinin kısa vadeli dalgalanmaların ötesine geçerek küresel gıda dengelerini etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
Enerji tedariki ve diğer malları taşıyan gemiler için önemli bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan fiili kapatma ve güvenlik endişeleri, bölgede ciddi bir gemi trafiği sıkışıklığına yol açtı. Birçok tanker ve konteyner gemisinin beklemeye geçmesiyle, dünya enerji sevkiyatı aksatarak Körfez’deki petrol ve lojistik akışını durma noktasına getirdi. Enerji ve hammadde akışındaki bu kesinti yalnızca petrol ve doğalgaz piyasalarını değil; gübre, petrokimya ve tarımsal üretim süreçlerini de doğrudan etkiliyor.
Ersoy Holding Yönetim Kurulu Üyesi Kürşat Ersoy, bu gelişmelerin üretim maliyetleri ve tedarik planlaması üzerinde çok katmanlı etkiler yarattığının altını çizerek; “Son haftalarda üre fiyatlarında yüzde 30’a varan artışlar görülürken, potasyum ve fosfor bazlı gübrelerdeki artış yüzde 20’nin üzerine çıktı. Katar’dan gaz tedarik edemeyen Hindistan ve Pakistan gibi ülkelerde üretim durma noktasına gelirken, Mısır yüksek maliyetli LNG pazarına yönelmek zorunda kaldı. Ayrıca dünya kükürt ticaretinin yaklaşık yarısının bu rotadan geçmesi, sülfürik asit ve buna bağlı sanayi üretimini doğrudan etkiliyor. Bu gelişmeler lojistik maliyetleri ve sigorta primlerinde de ciddi artışlara yol açıyor” ifadelerini kullandı.
Temel tarım ürünlerinde artan fiyat baskısı
Artan girdi maliyetleri, tarımsal üretim kararlarını doğrudan şekillendiriyor. Gübreye erişimin zorlaşması ve fiyatların yükselmesi, bazı bölgelerde ekim alanlarının daralmasına neden oluyor. Bu durum; buğday, mısır ve soya gibi temel ürünlerde arz dengesini zorlayarak gıda fiyatlarında artan bir baskı oluşturuyor.
Bu etkilerin dengelenmesinin kısa vadede mümkün görünmediğine dikkat çeken Kürşat Ersoy, üretimde oluşan boşlukların kapanmasının, yaklaşık üç ekim dönemine uzayabilecek bir sürece yayılabileceğini belirtti.
Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksamalar; gübre, enerji ve lojistik maliyetleri üzerinden üretimi çok yönlü etkiliyor
Enerji ve hammadde akışındaki kesintiler sanayi üretiminde de maliyet baskısını artırıyor. Gübre, petrokimya ve enerji maliyetlerindeki artış; üretim süreçlerini ve lojistik planlamayı doğrudan etkiliyor.
Bu tablo karşısında alternatif tedarik kaynakları, güçlü stok yönetimi ve maliyet optimizasyonunun öne çıktığını vurgulayan Kürşat Ersoy, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksamaların gübre, enerji ve lojistik maliyetleri üzerinden üretimi çok yönlü etkilediğini ifade ederek bu tür dönemlerde en önemli başlıkları tedarik sürekliliği, maliyet dengesi ve uzun vadeli planlama olarak özetledi.
